Mentalization Based Treatment, afgekort MBT, is een bewezen effectieve behandelmethode die zich richt op het versterken van het mentaliserend vermogen. Maar wat betekent dat precies?
Mentaliseren is het vermogen om te begrijpen wat er in jezelf omgaat, je gevoelens, gedachten en behoeften, en om dat ook bij anderen te kunnen inschatten. Het klinkt misschien vanzelfsprekend, maar voor veel kinderen, jongeren en volwassenen is dit juist een uitdaging. Zeker wanneer emoties hoog oplopen of in situaties die als onveilig worden ervaren, kan dit vermogen tijdelijk of structureel minder goed werken.
MBT is ontwikkeld door de Britse psychiaters Anthony Bateman en Peter Fonagy en wordt inmiddels wereldwijd toegepast. Oorspronkelijk werd de methode ontwikkeld voor mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis, maar de afgelopen jaren zijn er specifieke varianten ontwikkeld voor kinderen (MBT-C), jongeren (MBT-A), gezinnen (MBT-F) en mensen met een licht verstandelijke beperking (MBT-LVB).
Wat is mentaliseren?
Een makkelijke manier om mentaliseren te begrijpen: stel je voor dat iemand plotseling boos op je reageert. Kun je je dan afvragen waarom diegene misschien zo reageert? En kun je tegelijkertijd ook begrijpen wat dat met jou doet?
Dat is mentaliseren. Het gaat om:
- Begrijpen dat gedrag altijd een reden heeft, ook als die reden niet meteen duidelijk is
- Nieuwsgierig blijven naar jezelf én naar anderen, in plaats van snel conclusies te trekken
- Weten dat gevoelens en gedachten niet altijd de werkelijkheid weerspiegelen
- Ruimte maken voor verschillende perspectieven
Wanneer mentaliseren goed werkt, helpt dit om relaties beter te begrijpen, emoties te reguleren en minder snel in conflicten of misverstanden te belanden.
Hoe ziet de behandeling eruit?
Binnen MBT staat de relatie tussen cliënt en de behandelaar centraal. De behandelaar neemt een niet-wetende houding in: in plaats van direct te zeggen hoe iets zit, wordt er samen onderzocht en nagedacht. Dit klinkt misschien ongewoon, maar het is juist deze benadering die ruimte geeft om zelf te ontdekken en te begrijpen.
Tijdens de sessies wordt aandacht besteed aan:
- Wat er in het moment gebeurt in de sessie zelf , welke gevoelens en reacties er zijn
- Situaties uit het dagelijks leven waarbij mentaliseren lastig ging
- De relatie met belangrijke anderen, zoals ouders, vrienden of leerkrachten
- Het herkennen van momenten waarop het mentaliseren ‘uitvalt’, en wat daarna helpt
Bij kinderen en jongeren betrekken we ook de ouders actief bij de behandeling. Want wanneer ouders zelf ook beter leren mentaliseren, heeft dat direct een positief effect op hun kind.
MBT en LVB
Voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) vraagt de behandeling een specifieke aanpak. Abstracte begrippen worden concreet gemaakt, taal wordt aangepast en we werken meer met beelden, voorbeelden en herhaling. De kern van MBT blijft hetzelfde: nieuwsgierig zijn naar wat er in jezelf en in anderen omgaat, en daar steeds meer grip op krijgen.
Wat kun je verwachten bij Praktijk JIPP?
Bij ons begint alles met een zorgvuldig intakeproces. We nemen de tijd om een kind of jongere en gezin goed te leren kennen. Vanuit die basis kijken we welke behandelvorm het beste aansluit.
Gedurende de behandeling evalueren we regelmatig samen: gaat het de goede kant op? Wat helpt, en wat niet? We werken altijd in samenwerking met ouders en, waar relevant, met school of andere betrokkenen.
Meer weten?
Heb je vragen over MBT of wil je weten of deze behandelvorm passend is voor jouw kind of jongere? Neem dan gerust contact met ons op. We denken graag met je mee.